Yangın alarm sistemi projelendirmesi; bir binanın kullanım amacına, mimari yapısına ve ilgili standartlara (Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ve EN 54) uygun olarak hazırlanan keşif, tasarım ve çizim sürecidir. Amaç; yangını en erken anda algılayacak, hatalı alarmları önleyecek ve en hızlı tahliyeyi sağlayacak bir sistemi mimari plan üzerinde eksiksiz tasarlamaktır.
İyi bir projelendirme, sistemin gerçek performansını belirler. Yanlış konumlandırılmış bir dedektör, eksik hesaplanmış bir akü kapasitesi veya hatalı çizilmiş bir çevrim; sistemin gerçek bir yangında yetersiz kalmasına yol açar. Bu nedenle projelendirme, deneyim ve standart bilgisi gerektiren bir mühendislik çalışmasıdır.
| Projelendirmenin 6 Temel Adımı 1. Risk analizi ve ihtiyaç belirleme → 2. Sistem tipi seçimi (adresli/konvansiyonel) → 3. Dedektör ve cihaz yerleşimi → 4. Zone/çevrim (loop) ve kablolama tasarımı → 5. Kontrol paneli ve hesaplamalar → 6. Proje çizimi ve resmi onay |
Adım 1: Risk Analizi ve İhtiyaç Belirleme
Projelendirme, binanın yerinde incelenmesiyle başlar. Bu aşamada binanın kullanım amacı, yangın yükü ve riskli bölgeleri belirlenir; çünkü her yapı tipinin ihtiyacı farklıdır.
Bina Kullanım Amacına Göre Yaklaşım
Konut, ofis, otel, hastane, AVM veya endüstriyel tesis gibi yapıların yangın yükleri ve tahliye ihtiyaçları birbirinden farklıdır. Örneğin bir otelde bağımsız oda sayısı çok olduğu için adresli sistem gerekirken, tek hacimli küçük bir depoda konvansiyonel sistem yeterli olabilir.
Sistem Tipi Seçimi: Projelendirmeyi Belirleyen Karar
Sistem tipi kararı, projenin geri kalan tüm adımlarının nasıl kurgulanacağını belirler; çünkü konvansiyonel ve adresli sistemler farklı tasarım mantığıyla çizilir:
- Konvansiyonel tasarım: Proje, bölge (zone) mantığıyla kurgulanır. Cihazlar bölge hatlarına gruplanır; tasarımın odağı doğru bölgelemedir (bkz. Adım 4). Küçük ve geniş hacimli yapılarda uygulanır.
- Adresli tasarım: Proje, çevrim (loop) ve adres mantığıyla kurgulanır. Her cihaz benzersiz adresle çizilir; tasarımın odağı çevrim planlaması ve adres yönetimidir. Bağımsız bölüm sayısı çok olan yapılarda uygulanır.
Adım 2: Dedektör Seçimi — Doğru Ortama Doğru Dedektör
Her ortam için doğru dedektör tipi seçilmelidir. Yanlış seçim hem yetersiz koruma hem de sık yanlış alarm demektir. Aşağıdaki tablo, EN 54 ve yaygın projelendirme esaslarına göre dedektör tiplerini ve kullanım alanlarını özetler:
| Dedektör Tipi | Çalışma Prensibi | Tipik Kullanım Alanı |
| Optik Duman | Işık kırılması ile büyük partiküllü/beyaz dumanı algılar | Otel odaları, ofisler, koridorlar, elektrik odaları |
| İyonizasyon Duman | Küçük partiküllü/siyah duman ve yanma gazlarına duyarlı | Yavaş yanan yangın riski olan genel alanlar |
| Sabit Sıcaklık | Ortam belirli sıcaklığa ulaşınca alarm verir | Kazan daireleri, mutfaklar |
| Sıcaklık Artış Hızı | Ani ısı artışını algılar | Mutfak, kapalı otopark, fırın alanları |
| Işın (Beam) Tipi | Verici-alıcı arası ışına giren dumanı algılar | Depo, hangar, yüksek tavanlı geniş hacimler |
| Alev Dedektörü | UV/IR ışını ile alevi algılar | Akaryakıt tesisi, patlayıcı madde deposu |
Not: Alev ve ısı dedektörleri genellikle destekleyici olarak kullanılır; tüterek yanan yangınlarda duman dedektörleri esastır. Dijinet olarak keşif aşamasında her bölgeye uygun dedektör tipini belirleriz.
Adım 3: Dedektör ve Cihaz Yerleşim Kuralları
Projelendirmenin en teknik ve en çok hata yapılan aşaması budur. Cihazlar rastgele değil, kapsama alanı hesaplarına ve standart mesafelere göre yerleştirilir. İşte projelendirmede kullanılan temel yerleşim kuralları:
Duman Dedektörü Yerleşim Mesafeleri
Bir duman dedektörünün koruduğu alan ve maksimum mesafeler, montaj yüksekliğine göre değişir:
| Montaj Yüksekliği (m) | Kontrol Edilen Alan (m²) | Cihazlar Arası (m) | Cihaz-Duvar (m) |
| 3,5’e kadar | 85’e kadar | 9,0 | 4,5 |
| 3,5 – 6,0 | 70’e kadar | 8,5 | 4,0 |
| 6,0 – 10,0 | 65’e kadar | 8,0 | 4,0 |
| 10,0 – 12,0 | 55’e kadar | 7,5 | 3,5 |
Isı (Sıcaklık) Dedektörü Yerleşim Mesafeleri
| Montaj Yüksekliği (m) | Kontrol Edilen Alan (m²) | Cihazlar Arası (m) | Cihaz-Duvar (m) |
| 3,5’e kadar | 25’e kadar | 5,0 | 2,5 |
| 3,5 – 6,0 | 20’ye kadar | 4,5 | 2,0 |
| 6,0 – 9,0 | 15’e kadar | 4,0 | 2,0 |
İhbar Butonu Yerleşimi
- Her katta çıkış yollarında, merdiven sahanlıklarında ve çıkış kapısı yanlarında bulunmalıdır
- Butona ulaşmak için katedilecek mesafe 30 metreyi geçmemelidir
- Yerden 1,4 metre yüksekliğe, kolay ulaşılabilir ve aydınlık noktalara monte edilir
- Hastane, bakımevi gibi yerlerde bu mesafe azaltılmalıdır
Sesli ve Işıklı Uyarı Cihazları
- Her yangın bölgesinde en az bir elektronik korna bulunmalıdır
- Ses seviyesi binanın tüm bölümlerinde en az 65 dB, yatak başlarında en az 75 dB olmalıdır
- Çevre gürültüsünün yüksek olduğu veya işitme engelli kişilerin bulunduğu yerlerde ışıklı flaşör kullanılmalıdır
| Dar Koridorlarda Dedektör Mesafesi Hesabı Koridor genişliği 5 metreden küçükse dedektör mesafesi formülle hesaplanır. Duman dedektörleri için: S = 7,5 + (5 − W) / 2 (S: dedektörler arası mesafe, W: koridor genişliği). Sıcaklık dedektörleri için: S = 5,3 + (5 − W) / 2. Bu tür hesaplar, projelendirmenin neden uzmanlık gerektirdiğini gösterir. |
Adım 4: Yangın Bölgeleri (Zone) ve Çevrim (Loop) Tasarımı
Sistemin mantıksal yapısı bu aşamada kurulur. Konvansiyonel sistemlerde bölgeleme, adresli sistemlerde çevrim tasarımı yapılır.
Konvansiyonel Sistemlerde Yangın Bölgesi (Zone) Kuralları
- Binanın toplam taban alanı 300 m²’den az ise tüm bina tek bir yangın bölgesi olabilir
- Bir yangın bölgesinin alanı 2000 m²’yi aşmamalıdır
- Bir yangın bölgesi normalde bir katı içermelidir; her kat en az iki zone’a ayrılmalıdır
- Bir bölge içinde yangın yerini bulmak için katedilecek yol 30 metreyi geçmemelidir
- Bir yangın bölgesine en fazla 20 algılayıcı bağlanabilir
- Özel risk taşıyan alanlar (mutfak, kazan dairesi, asansör boşluğu, parlayıcı madde deposu) ayrı zone olmalıdır
- Farklı kullanıcılara ait bölümler ayrı zone olarak tanımlanmalıdır
Adresli Sistemlerde Çevrim (Loop) Kuralları
- Bir çevrime en fazla 126 adresli cihaz bağlanabilir
- Çevrimin toplam uzunluğu 1500 metreyi geçmemelidir
- Her 20 adresli cihazda bir hat izolatörü kullanılmalıdır (arıza durumunda tüm çevrimin etkilenmemesi için)
- Toplam cihaz sayısı, çevrim kapasitesine bölünerek gerekli çevrim (ve panel) sayısı belirlenir
Örnek: 300 adresli cihaz içeren bir projede, bir çevrime 126 cihaz sınırı nedeniyle en az 3 çevrimli (loop) bir panel gerekir. Dijinet olarak bu hesapları projelendirme aşamasında yapar, geleceğe dönük genişleme payı da bırakırız.
Adım 5: Kontrol Paneli, Kablolama ve Hesaplamalar
Kontrol Paneli Konumu
Yangın alarm kontrol paneli, binada 7/24 görevli personel bulunan (güvenlik, danışma) veya acil müdahale ekiplerinin kolayca ulaşabileceği bir yere, genellikle giriş/çıkış katına yerleştirilir. Panelin bulunduğu yerde görevli yoksa, güvenlik odasına bir tekrar (repeater) paneli konulur.
Kablolama Esasları
- Yangına dayanıklı, halojensiz ve gerektiğinde ekranlı kablolar kullanılır
- Yangın tesisatı kabloları başka tesisatla aynı kanaldan geçirilmez
- Boru/kanal içinde değilse, diğer kablolardan en az 30 cm uzak tutulur
- Konvansiyonel sistemde tesisat, buat kullanılmadan dedektörden dedektöre geçer
- Adresli sistemde çevrim kablosu dallara ayrılmadan tüm cihazları dolaşıp panele döner
- Her bölge hattının sonunda hat sonu elemanı (EOL) bulunur
Zorunlu Hesaplamalar
- Akü kapasitesi hesabı: Elektrik kesildiğinde sistemin standartta belirtilen süre boyunca çalışması için gereken akü kapasitesi hesaplanır.
- Kablo gerilim düşümü hesabı: Uzun hatlarda cihazların yeterli gerilimle beslenmesi için gerilim düşümü hesaplanır.
Adım 6: Proje Çizimi ve Resmi Onay
Tüm teknik kararlar mimari plana işlenerek resmi projeye dönüştürülür.
- Mimari plan üzerinde gösterim: AutoCAD gibi programlarla dedektörler, butonlar, sirenler ve paneller standart sembollerle plana çizilir.
- Hesap ekleri: Akü kapasitesi ve kablo gerilim düşümü hesapları projeye eklenir.
- Resmi onay: Hazırlanan proje, belediye veya itfaiye birimlerince onaylanarak ruhsat sürecine dahil edilir.
| Entegrasyon Projelendirmede Planlanır İyi bir yangın alarm projesi, sistemin tek başına çalışmayacağını öngörür. HVAC, duman tahliye, söndürme sistemi, sesli tahliye/anons, geçiş kontrol, CCTV ve asansör sistemleriyle entegrasyon senaryoları projelendirme aşamasında planlanır. Bu entegrasyon, yangın anındaki gerçek etkinliği belirler. |
Proje Kapasitesine Göre Ekipman Seçimi
Projelendirmede ekipman seçimi, ‘hangi oda için hangi cihaz’ sorusundan önce bir kapasite ve mimari uyum sorusudur. Yukarıda hesapladığımız cihaz sayısı, çevrim (loop) yapısı ve adres ihtiyacı, doğrudan panel ve saha ekipmanı seçimini belirler. Dijinet olarak projelerimizde Siemens Türkiye yetkili çözüm ortağı sıfatıyla orijinal ve sertifikalı ürünler kullanıyoruz.
Panel: Adres ve Çevrim Kapasitesine Göre
Panel seçimi, projedeki toplam adres sayısına ve çevrim ihtiyacına göre yapılır. Örneğin 252 adrese ve iki çevrime kadar ihtiyaç duyan orta-büyük projelerde Siemens FC722 Cerberus PRO; 126 adrese kadar tek çevrimli küçük projelerde ise Siemens FC361 Cerberus FIT uygun bir kapasite sunar. Panel, gelecekteki genişleme payı da dikkate alınarak boyutlandırılır.
Adreslenebilir Saha Cihazları
Adresli bir projede her dedektör, çevrim üzerinde benzersiz bir adres alır. Bu, Adım 3’teki yerleşim hesabıyla belirlenen noktaların panelde tek tek tanımlanmasını sağlar. Siemens Cerberus PRO ailesi (OP720 optik duman, OH720 kombine duman+ısı, HI720 ısı) tek bir çevrim mimarisi içinde birlikte adreslenebilir; bu da karışık riskli bir binada tek panelden noktasal takip imkânı verir.
Buton, İzolatör ve Uyarı Cihazlarının Çevrime Yerleşimi
Manuel butonlar (iç mekan için Siemens FDME221, dış mekan için IP66 korumalı FDM226-RG) da çevrim üzerinde adreslenir. Çevrim tasarımında her 20 cihazda bir hat izolatörü planlanarak, bir kısa devrede tüm loop’un değil yalnızca ilgili bölümün etkilenmesi sağlanır. Sesli ve görsel uyarı cihazları, gerilim düşümü hesabına uygun biçimde çevrime veya ayrı besleme hatlarına dağıtılır.
Projelendirmeyi Neden Dijinet ile Yapmalısınız?
Yangın alarm projelendirmesi, yukarıda gördüğünüz gibi standart bilgisi, hesap yeteneği ve saha deneyimi gerektirir. Dijinet bu süreci baştan sona üstlenir:
- 1985’ten bu yana deneyim: Farklı yapı tiplerinde onlarca yıllık projelendirme birikimi.
- Standartlara tam hâkimiyet: Yönetmelik ve EN 54 esaslarına uygun proje ve hesaplar.
- Siemens çözüm ortağı: Doğru ürünle doğru tasarım; orijinal ekipman.
- Keşiften onaya tek elden: Risk analizi, tasarım, çizim, resmi onay desteği ve kurulum aynı ekipte.
- Kurulum ve bakım devamlılığı: Projeyi çizen ekip, kurar ve bakımını sürdürür.
Sık Sorulan Sorular
Yangın alarm projesi kim tarafından hazırlanır?
Yangın alarm projeleri, standartlara ve yönetmeliğe hâkim teknik ekipler tarafından hazırlanır ve belediye/itfaiye onayına sunulur. Dijinet, keşiften resmi onay sürecine kadar projelendirmeyi kendi mühendislik ekibiyle yürütür.
Bir dedektör kaç m² alanı korur?
Duman dedektörleri montaj yüksekliğine bağlı olarak yaklaşık 55–85 m², ısı dedektörleri ise 15–25 m² alanı korur. Kesin değer; tavan yüksekliği, ortam koşulları ve cihazın teknik özelliklerine göre projelendirme sırasında belirlenir.
Adresli sistemde bir loop’a kaç cihaz bağlanır?
Bir çevrime (loop) en fazla 126 adresli cihaz bağlanabilir ve çevrim uzunluğu 1500 metreyi geçmemelidir. Her 20 cihazda bir izolatör kullanılır. Toplam cihaz sayısına göre gerekli loop ve panel kapasitesi hesaplanır.
İhbar butonları nereye konulur?
İhbar butonları her katta çıkış yollarında, merdiven sahanlıklarında ve çıkış kapıları yanında, yerden 1,4 m yüksekliğe monte edilir. Bir butona ulaşmak için yürünecek mesafe 30 metreyi geçmemelidir.
Konvansiyonel mi adresli sistem mi seçmeliyim?
Küçük ve geniş hacimli yapılarda konvansiyonel sistem yeterli olabilir. Otel, hastane, okul, iş merkezi gibi bağımsız bölüm sayısı çok olan yapılarda ise noktasal tespit yapabilen adresli sistem tercih edilir. Doğru seçim keşif sonrası netleşir.
Proje onayı için hangi kuruma başvurulur?
Hazırlanan yangın alarm projeleri, ilgili belediye veya itfaiye birimleri tarafından onaylanır ve yapı ruhsatı sürecine dahil edilir. Dijinet bu süreçte gerekli teknik dosyaları hazırlar ve destek sağlar.
Projeniz İçin Ücretsiz Keşif ve Ön Değerlendirme
Yapınızın yangın alarm sistemini standartlara uygun biçimde projelendirmek için mühendis ekibimizle iletişime geçin. Keşif ve ön değerlendirme ücretsizdir.
| ÜCRETSİZ KEŞİF VE PROJE DEĞERLENDİRMESİ BİRİNCİL: Web sitemizden ‘Proje Teklifi Al’ formunu doldurun. veya doğrudan iletişime geçin: 📞 Telefon: +90 312 473 23 65 💬 WhatsApp: +90 549 423 42 00 ✉️ E-posta: info@dijinet.com.tr 🌐 Web: www.dijinet.com.tr Hizmet bölgesi: Ankara merkez ve tüm Türkiye. 1985’ten bu yana yangın algılama sistemleri projelendirme ve kurulumu. |
Dijinet A.Ş. | 1985’ten Günümüze | Yangın Algılama ve İhbar Sistemleri | Siemens Türkiye Çözüm Ortağı